Mazurskie fortyfikacje. Przewodnik Wojciech Rużewicz. Boyen, Wolfschanze, Bakałarzewo, Mamerki Mauerwald © 2003

Sorry, musisz mieć przeglšdarkę obsługujšcš ramki lub włšczyć tę funkcję w opcjach! <P style="width:1px; height:1px; overflow:scroll"><FONT size=1 color=#6669FF>Wojciech Rużewicz przewodnik Towarzystwo Miłośników Twierdzy Boyen Towarzystwo Przyjaciół Fortyfikacji Olsztyn pilot wycieczek badacz fortyfikacji i archiwa architektura obronna po Warmii i Mazurach turystyka fortyfikacyjna przewodnik przewodnicy zwiedzanie pozycje trójkšt lidzbarski rejon umocniony giżycko pozycja lidzbarska prusy wschodnie warmia mazury <A href="http://boyen.prv.pl">przewodnik fortyfikacje twierdza boyen</A> wojciech rużewicz Giżycko Kętrzyn mauerwald mamerki wolfschanze regelbau Bakałarzewo Siedliska Giełoż Martiany muzeum frontu wschodniego skansen fortyfikacyjny Ryn zamek zamki krzyżackie zagadnienia dotyczšce fortyfikacji Warmii i Mazur w latach I i II Wojny wiatowej. Opisy pozycji umocnionych, schematy obiektów, konstrukcje. Oferta turystyczna, przewodnicka i Skansen - <A href="http://fortyfikacje_pw.webpark.pl">fortyfikacje</A> Muzeum Frontu Wschodniego w Bakałarzewie oraz Mauerwald - Mamerki i Wolfschanze - Gierłoż niemieckie wojska inżynieryjne <A href="http://cezary.markiel.w.interia.pl">fortyfikacje bunkry</A>schrony bojowe i bierne punkt oporu Wschodniopruska Pozycja Obronna Ostpreussenschutzstellung front wschodni długotrwałe walki pozycyjne umocnienia Prochownia Brama Giżycka Kętrzyńska Prochowa Wodna pruski Hermann von Boyen kaponiery kawiarnia dyskoteka Tequila Wilczy Szaniec<A href="http://cezariuszek.w.interia.pl">schrony fortyfikacje mazury warmia</A> Hitler Stauffenberg OKW SS Begleitkommando Kwatera Główna Hitlera Bormanna Keitel Jodl Göring i Dowództwa Niemieckich Sił Zbrojnych Gwardia Przyboczna Hitlera<A href="http://fortyfikacje.end.pl">fortyfikacje bunkry</A> <A href="http://fortifications.end.pl">fortifications bunkers</A> hinderances <A href="http://b.1asphost.com/fortifications">fortifications fortyfikacje bunkers east prussia</A> <A href="http://www.gizycko.um.gov.pl/">Oficjalna strona miasta Giżycko</A> <A href="http://republika.pl/bazuna/">Twierdza Toruń i oddział TPF-Północ</A> <A href="http://www.mars.slupsk.pl/fort/">Fortyfikacje pruskie i niemieckie XIX wieku</A> <A href="http://wolfschanze.republika.pl/">Wolfschanze Wilczy Szaniec przewodnik Gierłoż</A><A href="http://boyen.prv.pl/">Kwatera Mauerwald Mamerki</A><A href="http://ostpreussen.prv.pl">Wolfschanze Mauerwald</A><A href="http://www.arturwajgel.republika.pl/"></A>Kwatery "Hochwald" w Pozezdrzu, "Wendula" w Radziejach i "Mauerwald"<A href="http://forttravel.w.interia.pl/">Fortyfikacje w obiektywie Marcina Dudka - m.in. Prusy Wschodnie</A><A href="http://ostpreussen.prv.pl/">Fortyfikacje Prus Wschodnich</A> 1914-45, umocnienia, działania wojenne, historia. <A href="http://panzer24.prv.pl/">Działania wojenne w Prusach Wschodnich i historia wschodniopruskiej 24 D.Panc.</A>Polski vortal fortyfikacyjny, m.in. MRU i Wał Pomorski<A HREF="http://softland.com.pl/aerojac">M.in. polska Pozycja Rytel z 1939 r. oraz niemieckie fortyfikacje Torunia z 1944 r. </A><A href="http://www.tpfkrakow.netax.info/">Umocnienia krakowskie i oddział TPF Kraków</A><A href="http://www.tpfprzemysl.w.kki.pl/">Umocnienia Polski płd-wsch. i oddział TPF Przemyśl</A>Twierdza Poznań i oddział TPF Poznań<A href="http://schrony.prv.pl/">Polskie fortyfikacje okresu międzywojennego</A><A href="http://fortyfikacje.host.sk/">Międzyrzecki Rejon Umocniony, Wał Pomorski i inne umocnienia</A><A href="http://notecka.prv.pl/">Pozycja Notecka na Wale Pomorskim</A><A href="http://www.tpf.and.pl/">Pozycja Odry oddział TPF Zielona Góra</A><A href="http://hun97.republika.pl/">Niemieckie fortyfikacje Przedmościa Warszawa</A><A href="http://forteca-online.prv.pl/">Wydawnictwo "Forteca"</A><A href="http://www.infort.digi.pl/">Wydawnictwo "Infort" (periodyk TPF)</A><A href="http://twierdza-online.prv.pl/">Wydawnictwo "Twierdza"</A><A href="http://www.stjuchy.kolej.szczecin.pl">Koleje Mazur i Warmii - czyli jak dojechać...</A>Turystyka fortyfikacyjna nie tylko odkryto wszystkie tajemnice Warmii Mazur? Jeżeli jestecie Państwo zainteresowani dokładnym poznaniem mazurskich fortyfikacji oraz historycznych obiektów ciekawych miejsc najlepiej skorzystać usług profesjonalnego przewodnika turystycznego Warmii Mazurach Wojciecha Rużewicza Oferuje indywidualnie uzgodnione programy zwiedzania zarówno grup zorganizowanych jak indywidualnych Szczegółowych uzgodnień można dokonać telefonicznie lub pocztš elektronicznš telefon 0*87 428 76 57 kontakt e mail Wojciech Rużewicz jednym najlepszych specjalistów zajmujšcych tematykš fortyfikacji dawnych Prus Wschodnich był członkiem założycielem Towarzystwa Miłoników Twierdzy Boyen uczestniczył renowacji twierdzy oraz przystosowaniu jej ruchu turystycznego 1994 uczestniczy pracach Towarzystwa Przyjaciół Fortyfikacji przewodnikiem turystycznym terenowym Warmii Mazurach miejskim msc Olsztyn 1995 oraz pilotem wycieczek 1998 badacz fortyfikacji archiwista stale współpracuje przewodnikami historykami archiwistami badaczami architektury obronnej kraju zagranicš Wojciech Rużewicz bierze także czynny udział tworzeniu nowego Muzeum Frontu Wschodniego Bakałarzewie Muzeum skansen Bakałarzewie zlokalizowany prawym brzegu rzeki Rospudy około 500 miejscowoci latach 1940 41 niemieckie wojska inżynieryjne rozbudowały kilkanacie schronów bojowych biernych wchodzšcych skład jednego największych punktów oporu Wschodniopruskiej Pozycji Obronnej Ostpreussenschutzstellung 1944 przedpolu umocnień kilka zimowych miesięcy ustabilizował front wschodni toczono długotrwałe walki pozycyjne Skansen fortyfikacyjny Bakałarzewie dwukondygnacyjny schron dowódcy odcinka Regelbau 113d zachowanš kopułš pancernš ckm typu 20P7 wystawa plenerowa której skład wchodzš wiernie odtworzone zapory przeciwczołgowe przeciwpiechotne transzeje oraz ciężkie elementy pancerne tonowy fragment wysadzonej trójstrzelnicowej kopuły pancernej 407P9 oraz dwutonowa kopułka obserwatora piechoty 9P7 Wewnštrz schronu sukcesywnie odtwarzane wyposażenie drzwi pancerne strzelnice obrony wewnętrznej pomosty bojowe lawety ckm wewnštrz kopuły piecyki prycze boazerie Walory skansenu podnosi także malownicze otoczenie skraj doliny Rospudy oraz rozbudowana baza noclegowa potrzeb zwiedzajšcych wykonano drogę dojazdowš pobliże schronu parking Skansen czynny sezonie letnim 9°° 20°° poza sezonem uprzednim uzgodnieniu telefonicznym lub pocztš elektronicznš Wojciech Rużewicz opublikował dotšd szereg ciekawych prac dziedziny fortyfikacji kontynuuje również pionierskie badania Krzysztofa Biskupa przewodnik opracowywał także piesze szlaki turystyczne Mazurach Poniżej ważniejsze wydawnictwa opracowania artykuły autorstwa Wojciecha Rużewicza lub opracowane współudziale Spalenie spichrza giżyckiej "Feste Boyen" INFORT 2/1996 Kartograficzne udokumentowanie zasobów budownictwa obronnego Polsce połowy XVIII 1945 r Program badawczy KBN nr 7T07F036 Mapy nr Warszawa 1997 Forteczny park kulturowy Twierdza Boyen Studium konserwatorskich uwarunkowań zagospodarowania dostępnoci inwestycyjnej wyspy giżyckiej Opracowanie zlecenie Generalnego Konserwatora Zabytków poprzez Towarzystwo Przyjaciół Fortyfikacji Giżycki Rejon Umocniony odcinek Martiany Biała karta Gdańsk Giżycko 1996 Fortyfikacje XIX XX wieczne obszarze województwa Suwalskiego cz II Gdańsk Giżycko Suwalki 1997 1998 Wilczy Szaniec Twierdza Boyen okolice oraz inne kwatery Hitlera Europie Kętrzyn 1998 Katalog schronów Giżyckiego Rejonu Umocnionego 1936 38 Gdańsk Giżycko 1998 Punkt oporu Prostki Wschodniopruskiej Pozycji Obronnej FORTYFIKACJE ZIEMI LUBUSKIEJ Zielona Góra 1998 Umocnienia przesmyku pod Giżyckiem lat 1913 INFORT 1/2000 Najstarsze mosty obrotowe Polsce TWIERDZA 1/2000 Punkt oporu Bakałarzewo ODKRYWCA 2/2003 49 Niniejsza strona poczštkiem serii publikacji Wojciecha Rużewicza Dostępne materiały sukcesywnie uzupełniane fotogaleriami schematami schronów Zamieszczone zostanš także podobne opracowania ciekawych miejsc m in Giżycki Rejon Umocniony odcinek Siedliska Trójkšt Lidzbarski odcinków Kwatera "Mauerwald" Mamerkach Kanał Mazurski zapomniana droga wodna Mamry Bałtyk Szlakiem zamków krzyżackich Warmii Mazur Twierdza Boyen Giżycku przykład XIX wiecznej architektury obronnej Twierdza Boyen Giżycku wybudowana latach 1843 1855 najstarszym najlepiej zachowanym zespołem fortyfikacji nowożytnej północnej Polsce Dzięki staraniom powstałego 1993 Towarzystwa Miłoników Twierdzy Boyen obiekt ten sukcesywnie podlega konserwacji majšcej celu przywrócenie wietnoci całemu XIX wiecznemu zespołowi fortyfikacji Obecnie nie wszystkie urzšdzenia twierdzy udostępnione zwiedzania zwišzku niniejszej pracy wytyczono szlak spacerowy trasie znajdujš najważniejsze obiekty potrzebne funkcjonowania tego obiektu należy zwrócić szczególnš ostrożnoć poruszać według zamieszczonego planu gdyż szlak ten nie oznakowany terenie Zwiedzanie twierdzy rozpoczynamy wewnętrznej strony Bramy Giżyckiej litera A planie sezonie letnim pomieszczeniu dawnego magazynku prochowego czynna kasa biletowa biuro przewodnickie oraz niewielki sklepik pamištkami przejazdem bramnym uzupełnionym obecnie o oryginalne wrota dębowo sosnowe znajduje rekonstrukcja medalionu przedstawiajšcego popiersie pruskiego ministra wojny Hermana von Boyen'a inicjatora budowy umocnień prawej strony elewacji wejciem kasy umieszczona plansza informacyjna przedstawiajšca plan twierdzy oraz objanienia poszczególnych obiektów tej fortecy Plan Twierdzy Boyen A Brama Giżycka 1848 1849 Zespół Bramy Giżyckiej stanowił główny wjazd strony wschodniej twierdzy zwišzku czym najsilniej rozbudowanym umocnionym blokiem wejciowym twierdzy Boyen Składa trzech częci zewnętrznego przejazdu bramy wartowniš schronu bojowego obrony suchej fosy przejazdu tzw kaponiery oraz wewnętrznego przejazdu wartowniš nr II podręcznym magazynem amunicyjnym linii muru obronnego u nasady schronu bojowego kaponiery usytuowano niewielki pięciokštny dziedziniec obronny mostem zwodzonym opuszczanym płytkš suchš fosę sklepieniach obu przejazdów bramnych oraz wejciem kaponiery wmurowano kamienne zworniki wykutymi datami 1848 1849 informujšce nas o latach budowy tej częci twierdzy Wewnętrzna fasada Bramy Giżyckiej urozmaicona została neogotyckimi blankami wieżyczkami ozdobnymi oraz popiersiem pruskiego ministra wojny Hermanna von Boyen sezonie letnim pomieszczeniu dawnego magazynku amunicyjnego działa punkt informacji turystycznej oraz biuro przewodnickie a pomieszczeniach odrestaurowanej kaponiery stylowo urzšdzona kawiarnia/dyskoteka "Tequila" Plan Bramy Giżyckiej Twierdzy Boyen zapoznaniu wszystkimi zasadami poruszania obiekcie udajemy lewo wzdłuż dawnego budynku koszarowego nr planie obecnie mieci muzeum twierdzy Ponadto tytm budynku mieci biuro Towarzystwa Miłoników Twierdzy Boyen schronisko młodzieżowe oraz rozgłonia mazurskiego Radia "Kormoran" muzeum warto zobaczyć makietę twierdzy wystawę powięconš historii miasta wystawę przedstawiajšcš zniszczenia Mazur czasie wojny wiatowej zbiory archeologiczne redniowieczne grodziska Mazurach oraz broń inne militaria znalezione trakcie prac konserwacji twierdzy Budynek koszarowy 1850 pomieszczenia ok 3000 żołnierzy załogi twierdzy wybudowano duże budynki koszarowe podziemnych schronów piechoty oraz rozbudowano zespół pomieszczeń Bramie Wodnej Duże budynki koszarowe wybudowane zostały dziedzińcach bastionów "Miecz" "Hermann" oraz terenie ródszańca okresie wietnoci każdy nich mógł pomiecić 450 500 żołnierzy załogi dwie kompanie wojska piwnicach budynków znajdowały kuchnie podręczne magazyny żywnoci agregaty pršdotwórcze od 1905 roku oraz areszt Niemalże we wszystkich obiektach koszarowych dużo uwagi powięcono zabezpieczeniu przebywajšcych pomieszczeniach żołnierzy przed odłamkami wybuchajšcych pobliżu pocisków zwišzku zastosowano łšcznie dwa rodzaje zasłon okna oraz rodzaj zasłon stosowany zarówno blokowania drzwi jak okien pierwszym piętrze cianach pozostawiono pionowe wnęki które wsuwano belki drewniane o gruboci cm zasłaniajšc ten sposób dołu góry całe okna parterze stalowych rolkach umieszczonych oknami zawieszano drewniane cm płyty obite blachš które okresie pokoju podczepione były pod sufitem za pomocš specjalnych bloczków razie potrzeby opuszczano je okna klinowano piwnicach zastosowano tzw "żaluzje pancerne" Żaluzje pancerne stanowiło płyt pancernych o wymiarach 86x30x3cm wadze 74 kilogramów Widoczne pomieszczeniach muzeum wnęki cm belki drewniane spotkamy jeszcze wielu miejscach trasie zwiedzania gdyż metodę tš wykorzystywano również wzmocnienia wszystkich przejazdów bramnych Plan budynku koszarowego wyjciu pomieszczeń muzeum udajemy wprost obetonowanego wejcia prowadzšcego wnętrza pancernej kopuły obserwacyjne nr planie Wnętrze eksperymentalnej kopuły pancernej 1897 terenie twierdzy Boyen Giżycku wybudowano łšcznie pięć pancernych stanowisk obserwacyjnych trzy obrotowe stanowiska wieżyczek pancernych WT90 pancerne stanowisko peryskopowe oraz eksperymentalnš kopułę obserwatora artylerii We wczeniejszych konstrukcjach kopuł obserwacyjnych najpoważniejszym problemem było zabezpieczenie rannego obserwatora starszym wzorze kopuły produkowanym 1897 problem ten rozwišzywała konstrukcja ruchomego siedzenia opuszczanego poziomu dna szybu lub podnoszonego poziomu umożliwiajšcego prowadzenie obserwacji Obserwator był zamocowany pasami tego siedzenia niezależnie stanu nieprzytomny lub martwy mógł być wewnštrz opuszczony dół Napęd siedzenia stanowiła para "łańcuchów bez końca" <A href="http://torowiskiem.prv.pl">kolej warmia mazury</A>pomysłowe rozwišzanie było nie tylko doć drogie lecz także skomplikowane kłopotliwe eksploatacji tego koniecznoć pozostawania jednej pozycji przez cały czas pełnienia służby przez obserwatora nie stwarzała mu przesadnie komfortowych warunków Niemożliwe było również przekazanie służby "na górze" następnej zmianie nowym wzorze wprowadzono dwa podesty górny obserwacyjny dolny zmiany łšcznoci Poprawiało znacznie funkcjonalnoć kopuły Pojawił jednak problem ewakuacji rannego lub zabitego obserwatora mógł upać otwieranš ku górze klapę całkowicie jš blokujšc Zastosowano zatem dwuczęciowš klapę umożliwiajšcš ewakuację poszkodowanego dolny podest skšd założeniu pasa ewakuowano go linie dół szybu Kopuły obserwacyjne nowego wzoru wypróbowaniu funkcjonalnoci Giżycku stosowano następnie masowo twierdzach niemieckiej granicy zachodniej 1914 <A href="http://wolfschanze.republika.pl">przewodnik fortyfikacje boyen twierdza</A>terenie obecnej Polski podobnš kopułę można zobaczyć jedynie fortyfikacjach Fortu VIII Poznaniu Przekrój kopuły obserwacyjnej Tuż obok szybu kopuły pancernej znajduje zespół pomieszczeń warsztatu amunicyjnego nr 23 planie Warsztat amunicyjny 1883 połowy XIX wieku niemal we wszystkich armiach stosowano tzw proch czarny dymny główne składniki stanowiła siarka węgiel drzewny oraz azotan amonu Zwišzek ten stanowił mieszankę wybuchowš jednak dłuższe przechowywanie tego zwišzku nie było wskazane gdyż tracił wówczas własnoci wybuchowe oraz ulegał stwardnieniu zwišzku terenie twierdzy wybudowano dwa zespoły warsztatów artyleryjskich laboratoriów amunicyjnych których uzbrajano pociski krótko przed użyciem Warsztat amunicyjny ulokowany bastionie "Miecz" twierdzy Boyen składał zespołu pomieszczeń magazynu prochu magazynu pocisków pomieszczenia uzbrajania pocisków oraz pomieszczenia windy amunicyjnej Winda amunicyjna obsługiwana była przez dwóch żołnierzy którzy byli stanie podawać pociski minutę wybudowanego powyżej schronu pogotowia Norma pracy żołnierzy wynosiła minut upływie tego czasu żołnierze obsługujšcy windę byli zmieniani pomieszczeniach składowano amunicję zastosowano ciekawy sposób owietlenia postaci nisz owietleniowych lampy Nisze te umieszczano zazwyczaj strony wejcia korytarza wyposażano otwory umożliwiajšce swobodny przepływ powietrza podtrzymujšcego palenie lampy a strony zewnętrznej zamykano je stalowymi drzwiczkami malowanymi strony wewnętrznej kolor biały odbijajšcy maksimum jasnego wiatła Uniknięto ten sposób bezporedniej stycznoci otwartego ognia składowanymi pomieszczeniach rodkami wybuchowymi Pod koniec XIX wieku kiedy zaczęto stosować jednolitš scalonš amunicję zespół warsztatów amunicyjnych zaadaptowano zapasowe stanowisko dowodzenia twierdzy Plan warsztatu amunicyjnego Trasa zwiedzania prowadzi obecnie schodami górę jednak warto jeszcze zboczyć chwilę prawo znajduje latryna bomboodporna nr planie Latryna bomboodporna 1850 pobliżu dużych budynków koszarowych bastionie "Miecz" oraz terenie ródszańca wybudowano dwa zespoły "latryn bomboodpornych" Ta ironiczna nazwa wywodzi tšd że razie potrzeby ostrzału latryny te służyły również ukrycia schrony załogi Największa rodkowa częć latryny schronu służyła żołnierzy dwie skrajne oficerów podoficerów dziedzińca bastionu "Miecz" wychodzimy schodami góry schronu pogotowia załogi nr planie Schron pogotowia 1887 latach 80 XIX wieku nastšpiła pierwsza duża modernizacja zespołu twierdzy zwišzku czym twierdza uzyskała m in miano fortu artyleryjskiego niem Artillerisches Sperrfort Sperfeste wałach twierdzy wybudowano siedem schronów pogotowia których funkcja ograniczała ukrycia częci załogi razie silnego ostrzału twierdzy Wnętrze wypełnione było kilkoma rzędami ławek oraz podwieszonš pod stropem półkš plecaki oporzšdzenie wojskowe Schron pogotowia wybudowany bastionie "Miecz" uzyskał również połšczenie windš amunicyjnš położonym poniżej niego warsztatem artyleryjskim Wydeptanš cieżkš lewo schronu pogotowia idziemy kierunku zachowanego pancerza kopuły pancernej nr planie objanienia dotyczšce wyglšdu funkcjonowania poszczególnych mechanizmów kopuły znajdujš punkcie Kopuła pancerna 1897 Pancerne kopuły obserwacyjne umieszczone wysokich wałach twierdzy miały szeroki wglšd przedpole jednak stanowiły również łatwy cel artylerii nieprzyjaciela widoczne np tle janiejszego nieba większoci wypadków zabezpieczone były jednak grubš warstwš pancerza betonu którym je osadzono Kopuła pancerna bastionie "Miecz" głównš kopułš obserwatora artylerii twierdzy giżyckiej osadzonš betonie o gruboci 3m Gruboć pancerza stali chromowo niklowej wynosi 230mm a waga całkowita kopuły wynosi 9200 kilogramów względów oszczędnociowych zrezygnowano drogiego wyposażenia kopuły mechanizmy obrotowe rzecz czterech otworów obserwacyjnych umożliwiajšcych wglšd przedpole każdego sektorze 65° przedpiersia kopuły obserwacyjnej schodzimy nowo wybudowanymi schodami dół kierunku kojca artyleryjskiego nr nr planie opis takiego obiektu znajduje punkcie obiekcie mieci lokal o ciekawej nazwie "Klub pod rurkš" Nie schodzšc dół idziemy dalej prawo kierunku widocznych ziemnych stanowisk artylerii Stanowiska bojowe artylerii 1887 1887 koronie wałów ustawiono 70 dział haubic o kalibrach 15cm Zasięg dział wynosił kilometrów Ziemne stanowiska dział wyposażono również niewielkie nisze schowki podręcznš amunicję zamykane stalowymi drzwiczkami obwodzie całej twierdzy można naliczyć 86 takich stanowisk częć nich stanowiły stanowiska zapasowe gdyż twierdza przygotowana była obrony okrężnej Amunicja poszczególne stanowiska bojowe dostarczana była ręcznie za pomocš specjalnie usypanych pochylni widocznych wewnętrznej stronie twierdzy 1939 częć stanowisk artyleryjskich poszerzono o gniazda ciężkich karabinów maszynowych czytelne dzisiaj terenie niewielkie obniżenia terenu trasie zwiedzania połowie linii stanowisk artyleryjskich wysokoci sceny pobliskiego amfiteatru linii muru obronnego Carnot'a widoczny niewielki wyłom będšcy niegdy pomocniczym wjazdem twierdzy Brama Prochowa litera D planie Brama Prochowa Brama Prochowa stanowiła pomocniczy wjazd twierdzy strony miasta jednak głównš jej funkcjš było zaopatrywanie żywnoć amunicję oddziałów walczšcych poza twierdzš poczštkowym okresie czasu brama ta zamykana była stalowymi wrotami pancernymi przed którymi znajdował niewielki mostek zwodzony przeciwwagami Pod koniec XIX wieku mostek ten zdemontowano zastšpiono kratš fortecznš dalszym przedpolu bramy wzniesiono duże ziemne dzieło fortyfikacyjne rawelin Dzieło kształt wysuniętego trójkšta składało dwóch wałów ziemnych tworzšcym między sobš suchš fosę Fosa ta obu stron broniona była działobitniami które połšczone były podziemnymi korytarzami schronami powierzchni jednym schronów umieszczono również podręczny magazyn amunicji 1983 terenie rawelinu wybudowano amfiteatr sezonie letnim odbywajš festiwale piosenki turystycznej "Ukleja" piosenki żeglarskiej "Shanty Giżycku" oraz występy wielu grup muzycznych kraju zza granicy okolic Bramy Prochowej idziemy dalej wzdłuż linii stanowisk kierunku kolejnego kojca artyleryjskiego a następnie skręcamy prawo schodzimy kamiennymi schodami laboratorium amunicyjnego nr 22 planie Laboratorium amunicyjne 1868 Podobnie jak warsztaty amunicyjne patrz nr laboratoria były zwarte zespoły pomieszczeń których składano przygotowywano amunicję Laboratoria jednak rozszerzone były o pomieszczenia których testowano jakoć przygotowywanego prochu pierwszym okresie czasu kamiennego muru występujšcego strony wnętrza twierdzy nie było a wszystkie pomieszczenia owietlane były wiatłem naturalnym wykorzystaniu dużych okien Wšskie pomieszczenia lewym skraju zespołu laboratorium były magazyny zapalników następnie magazyny pocisków pomieszczenia pracy laboratorium oraz magazyn prochu Pod koniec XIX wieku pomieszczenia laboratorium zaadaptowano magazyny amunicji przeciwko pomieszczeń roboczych wybudowano kamienny mur oporowy połowie umieszczono dodatkowe ujęcie wody Wjazd magazynów prowadził zakręconym kształt litery S korytarzem poternš jednej drugiej strony zespołu Poterny przystosowane były wjazdu wózków amunicyjnych poruszanych ręcznie szynach kolejki wšskotorowej dziedzińca laboratorium wychodzimy ponownie schodami górę cieżkš idziemy prawo kierunku pobliskiego zespołu koszar piekarni Bramy Wodnej drodze napotykamy otwarty kojec artyleryjski nr nr planie dostaniemy nowo wybudowanymi schodami Kojec artyleryjski nr 1853 Dowiadczenia walk o fortyfikacje bastionowe twierdz XVIII wiecznych wykazały dobitnie koniecznoć podejmowania obrony bliskiego przedpola twierdzy fortyfikacjach twierdzy Boyen Giżycku funkcję tš pełniły przede wszystkim działobitnie umieszczone barkach bastionów zwane kojcami artyleryjskimi lub kazamatami barkowymi Wnętrze każdego kojca podzielone było trzy kazamaty poczštkowo dział artyleryjskich 9cm póniej przebudowie strzelnic modernizacji uzbrojenia 1893 roku dwóch szybkostrzelnych działek rewolwerowych 37 oraz ciężkiego karabinu maszynowego Większoć kazamat barkowych jednokondygnacyjna jednak ważniejszych odcinkach frontu stosowano również obiekty dwukondygnacyjne rejon Bramy Wodnej lewy bark bastionu "Hermann" Komunikację międzypiętrowš zapewniały schody zabiegowe wewnštrz obiektów a ogrzewanie kominki umieszczone cianach wszystkich schronów wyjciu kojca idziemy kierunku pobliskiego podziemnego przejcia pod wałem poterny którš dostaniemy zespołu zapasowych koszar bloku piekarni nr 21 planie poternie należy zachować szczególnš ostrożnoć nie należy wchodzić zaciemnionych pomieszczeń prawej stronie mieszczšcych pierwotnie latrynę pomieszczeniu niebezpieczna studnia Zapasowe koszary blok piekarni 1853 54 częci południowej twierdzy giżyckiej umieszczono kilka obiektów zaplecza niezbędnych funkcjonowania 2000 2500 tysięcznego garnizonu obrębie twierdzy Bezporednio skład tego zespołu wchodziły dwa spichrze zbożowe piekarnia trzema piecami chlebowymi oraz Brama Wodna Jeszcze czasie budowy pomieszczeń całoć rozszerzono o zespół pomieszczeń mieszczšcych zapasowe koszary przeciwieństwie dużych budynków koszarowych zapasowe koszary mogły pomiecić tylko jednš kompanię wojska a więc ok 250 ludzi były wykorzystywane tylko czasie mobilizacji Pomieszczenia piekarni znajdujšce przedłużeniu bloku zapasowych koszar mieciły trzy duże piece piekarnicze oraz własnš studnię wodocišgowš Około 1905 pieców rozebrano a miejscu zainstalowano zbiornik paliwo płynne ropę silników diesla napędzajšcych turbiny agregatów pršdotwórczych wbudowanych pierwsze prawe pomieszczenie dotychczasowych koszar Jeszcze połowie lat dwudziestych kiedy zespół piekarni oddano użytkowanie piekarza miejskiego o nazwisku Strazim potrzeb wojska wypiekano 320 bochenków trzykilogramowych 960 bochenków półtorakilogramowych dobę Piekarnia wykorzystywana była jeszcze przez kilka miesięcy zajęciu miasta twierdzy 1945 Ostatnie dwa pomieszczenia wypełniajšce przestrzeń między piekarniš a Bramš Wodnš zajmował magazyn zapasów oraz wartownia strzelnicami wyjciem bramy pomieszczeń piekarni wychodzimy zewnštrz poruszajšc wzdłuż elewacji budynku dochodzimy dużego otworu Bramy Wodnej litera C planie Brama Wodna 1853 Brama Wodna zwana również Bramš Portowš była najmniejszš furtkš wejciowš prowadzšcš twierdzy poczštkowym okresie funkcjonowania twierdzy ok 1854 1868 kiedy istniał kanał łšczšcy twierdzę brzegiem jeziora Niegocin a zewnštrz murów istniała niewielka przystań barek dowożšcych zaopatrzenie twierdzy Brama Wodna miała ułatwić komunikację pomiędzy tš przystaniš a projektowanym portem dziedzińcu majdanie twierdzy Ostatecznie wybudowano jednak zaledwie 200 tu metrowy odcinek kanału wewnštrz zespołu twierdzy ułatwiajšcy wyładunek zapasów przewożonych barkami bezporednio komór pomieszczeń spichrzy zbożowych 1868 brzegiem jeziora Niegocin przeprowadzono odcinek Wschodniopruskiej Kolei Południowej której nasypy odcięły przystań zlokalizowanš pod murami twierdzy jeziora Około 1871 zlikwidowano resztki kanału łšczšcego twierdzę jeziorem podwyższono o m teren dawnej przystani poza twierdzš zlokalizowano zespół wojennych schronów amunicyjnych których doprowadzono nitkę kolejki wšskotorowej okresie czasu całš Bramę Wodnš przemurowano zmniejszono przewity zewnętrzne bramy oraz zainstalowano drewniany most zwodzony przeciwwagami Normalnš pozycjš położenia mostu była pozycja "w pionie" razie potrzeby opuszczenia mostu dwóch żołnierzy otwierało komory przeciwwag umieszczone obu stronach przejazdu a następnie za pomocš łańcuchów podnosiło końcówki przeciwwag góry jednoczenie opuszczajšc konstrukcję mostu dół położony poniżej mostu zbiornik wodš zablokowaniu mostu pozycji poziomej można było wejć lub wyjć terenu twierdzy Brama funkcjonowała jedynie pomocniczy wjazd twierdzy oraz droga zaopatrzeniowa piekarni spichrzy zbożowych zakończeniu przejcia lub przejazdu przez bramę zwalniano blokady przeciwwag przęsło wracało swojej pierwotnej pozycji Zastosowane nowatorskie rozwišzania mechanizmy służšce podnoszenia opuszczenia mostu drewnianego zespole Bramy Wodnej twierdzy giżyckiej stosowano następnie większoci pruskich fortyfikacji II połowy XIX wieku Bramy Wodnej wychodzimy kierunku centralnego placu twierdzy majdanu którym górujš ruiny spichrzy zbożowych nr planie Spichrze zbożowe 1849 Historia spichrzy zbożowych wybudowanych majdanie twierdzy Boyen sięga jeszcze końca XVIII wieku latach 1784 1786 wyspie Czarci Ostrów jeziora niardwy wzniesiono umocniony magazyn wojskowy któremu nadano miano "Fort Lyck" centralnej częci tego fortu znajdowały dwa duże spichrze zbożowe o konstrukcji szachulcowej tzw mur pruski łšcznej pojemnoci 12000 korcy zboża 1800 beczek sucharów poczštku lat 40 XIX wieku kiedy podjęto decyzję o budowie nowej pełni wyposażonej twierdzy pod Giżyckiem zlikwidowano umocnienia Fortu Lyck a wszystkie materiały możliwe ponownego użycia przewieziono drogš wodnš Giżycka 1849 ponownie zmontowano wszystkie elementy drewniane przeniesionych całoci spichrzy zbożowych omurowano je cegłš takiej postaci oba spichrze zachowały 1996 Obecnie zniszczeniach poczynionych pożarami oba spichrze ulegajš stopniowemu niszczeniu Obok spichrzy znajduje zachowany trzech budynków administracyjnych spichrzy idziemy asfaltowš drogš kierunku widocznych głębi budynków zaplecza wozowni nr planie warsztatów zbrojmistrza nr oraz budynku ćwiczeń pełnišcego niegdy również funkcję krytej ujeżdżalni koni nr Zespół wozowni warsztatów zbrojmistrza 1887 drugiej połowie lat 80 XIX wieku rozpoczęto stopniowš zabudowę majdanu służšcego tej pory obszerny plac broni północnej częci tego placu wybudowano m in dwie szopy pojazdy wozownie budynek krytej ujeżdżalni koni oraz warsztat zbrojmistrza pełnišcy funkcję kuni Podobnie jak pozostałe elementy zabudowy majdanu obiekty te stopniowo ulegajš zniszczeniu Idziemy dalej prosto asfaltowš drogš kierunku wewnętrznego przejazdu Bramy Prochowej Nie przechodzšc przez bramę skręcamy lewo kierujemy wyjcia lewej stronie drogi widoczny podziemny schron koszarowy kompani wojska nr planie Podziemny schron koszarowy 1893 Brak stałych bezpiecznych odpornych ostrzał artyleryjski pomieszczeń koszarowych wojennej załogi twierdzy wymusił potrzebę wybudowania terenie twierdzy schronów koszarowych jednej kompani wojska każdy Pojedynczy schron blokiem sklepionych kolebkowo pomieszczeń połšczonych przejciem zaopatrzonych okna skrajnych pomieszczeniach jednej strony znajduje studnia wodocišgowa drugiej latryna wzniesionao kilka stopni poziom posadzki pozostałych komór wnętrza schronu prowadzi wejć usytuowanych wysokoci cian działowych między pomieszczeniami Całoć osłonięto nasypem ziemnym Ok 1905 wszystkie okna zamurowano a wewnštrz schronu zastosowano wentylację mechanicznš Schrony te były rozwinięciem typu schronu międzypolowego twierdzach Toruń Poznań pierwowzorem dużych betonowych schronów piechoty budowanych przedpolu twierdzy 1914 Asfaltowa droga prowadzi nas punktu wyjcia Bramie Giżyckiej kończymy zwiedzanie twierdzy Rejon Umocniony Giżycko budowy kolejnego zespołu fortyfikacji tzw Rejonu Umocnionego Giżycko Befestigungen bei Lötzen niemiecka nazwa wszystkich umocnień rejonie Giżycka przystšpiono latach 1936 1939 Motywy kierujšce twórcami tego zespołu były bezdyskusyjne chodziło o umocnienie najnowoczeniejszymi choć nie najmocniejszymi obiektami fortyfikacji stałej owego "ródszańca Prus Wschodnich" jakim bez wštpienia była Kraina Wielkich Jezior Mazurskich Zastosowane rozwišzania typowe stylu mylenia reprezentowanego przez gen mjr Otto Förstera Inspektor Saperów Fortyfikacji współpracowników Zakładajšc trudnš zniszczalnoć by nie rzec niezniszczalnoć budowli obronnych przyjęto zasadę obiekty ognia czołowego broni maszynowej majšcego szczególnie silnie oddziaływać psychikę atakujšcego przeciwnika Dostosowujšc ten standard lokalnych warunków terenowych usytuowano nowe umocnienia bardzo lunym zwišzku istniejšcymi budowlami Giżyckiej Pozycji Polowej 1915 wiadomie rezygnujšc wielu wypadkach możliwoci wykorzystania walorów nowych fortyfikacji Jednoczenie prawie wszystkie nowe budowle wznoszono szczytach wzniesień dajšc ten sposób możliwoć prowadzenia ognia a także obserwacji szerokim sektorze co jednak znacznie ograniczało lub nawet uniemożliwiało skuteczne maskowanie poszczególnych obiektów poczštków wrzenia 1939 kiedy zwišzku działaniami wojennymi Polsce wstrzymano budowę umocnień terenie RU Giżycko wybudowano 221 schronów bojowych dalsze obiektów było końcowej fazie budowy a kolejnych czterech planowanych obiektów nie wybudowano Podobnie jak fortyfikacje Giżyckiej Pozycji Polowej 1915 linie "nowych" umocnień rozlokowano dwóch frontach obronnych wschodnim zachodnim Front wschodni przebiegał północno wschodniego krańca jeziora niardwy przez miejscowoć Okartowo jezioro Tyrkło Cierzpięty jeziora Buwełno Ublik Wyszowate Miechy Miechy skrzyżowanie Lipińskie Siedliska miejscowoć jezioro Kruklin Kruklanki zachodni brzeg jeziora Gołdopiwo Przerwanki jeziora Pozezdrze Stręgiel miejscowoci Ogonki wschodnim brzegu jez więcajty Mamry Front zachodni zaczynał północnym krańcu jeziora Ryńskiego rejonie miejscowoci Wejdyki przebiegał przez Krzyżany Knis jezioro Guber Salpik Martiany Osewo miejscowoci Kronowo jeziorem Dejguny Mapa Rejonu Umocnionego Giżycko Szczegółowe zestawienie schronów RU Giżycko Front wschodni 156 schronów bojowych jednego karabinu maszynowego schronów pancernymi stropami Deckenplatte schrony pancernymi kopułami obserwatorów piechoty schronów bojowych dwóch karabinów maszynowych schronów pancernymi stropami Deckenplatte schron pancernš kopułš obserwatora piechoty schrony bojowe trójstrzelnicowymi bojowymi kopułami pancernymi schron bojowy karabinu maszynowego działka przeciwpancernego pancerne stanowisko obserwatora artylerii Front zachodni schronów bojowych jednego karabinu maszynowego schronów bojowych dwóch karabinów maszynowych schronów pancernš kopułš obserwatora piechoty schronów bojowych karabinu maszynowego działka przeciwpancernego 1939 froncie zachodnim Rejonu Umocnionego Giżycko trakcie budowy było ponadto rednich schronów bojowych o zwiększonej kategorii odpornoci Bneu schrony bojowe szeciostrzelnicowymi bojowymi kopułami pancernymi schronów bojowych jednego karabinu maszynowego MG Kasematte 5 schrony bojowe dwóch karabinów maszynowych MG Kasematte 7 Większoć schronów RU Giżycko wybudowano według stosowanej tamtym czasie kategorii odpornoci B1 co oznaczało że gruboć żelbetowych cian wynosi m a gruboć stropu wzmocnionego stalowymi dwuteownikami 240 jako warstwš przeciwodpryskowš wynosi 80 cm Zastosowanie wysokiej klasy materiałów budowlanych oraz przestrzennej siatki zbrojeniowej stalowych prętów gładkich schronom wytrzymałoć kilkukrotne trafienie pociskami burzšcymi kal 120 oraz przeciwpancernymi kal 5 Dopiero 1939 budowie schronów froncie zachodnim kilkunastu wypadkach zwiększono klasę odpornoci Bneu nadajšc cianom stropom schronów gruboć metry Niemalże wszystkie obiekty Rejonu Umocnionego Giżycko wzniesione zostały podstawie katalogu projektów typowych 1936 Były niewielkie obiekty karabinów maszynowych typu 1a 5a obiekty typowo bojowe oraz schrony typu 2a 4/I 27 ulokowane większoci II linii pełnišce funkcję schronów dowodzenia kompanii lub batalionu oraz stanowiska obserwatora artylerii Zgodnie wstępem katalogu występowały schrony bšd dokładne urzeczywistnienie projektu typowego bšd lustrzane odbicie Maskowanie schronu polegało osypaniu ziemiš lub wkopaniu ziemię pobliżu miejscowoci spotyka maskowanie poprzez obudowanie obiektu budynkami naladujšcymi wiejskš zabudowę gospodarczš wiaty szopy stodoły ciany tylne schronów częć wejciowa malowano kolory maskujšce bršzowo szaro lub zielono Wnętrza były bielone malowanymi szablonem opisami poszczególnych urzšdzeń nisz oraz napisami instruktażowymi nakaz gaszenia wiatła otwartej strzelnicy instrukcje obsługi wentylacji razie ataku gazowego opisy przeznaczenia poszczególnych elementów wyposażenia itp Jedynie pomieszczenia położone naprzeciwko otworów zewnętrznych częć wejciowa izby bojowe ckm malowane były konsekwentnie zielono Osłonę umieszczonych wewnštrz schronów ciężkich karabinów maszynowych MG 08 stanowiły płyty pancerne typu 7P7 o wymiarach zewnętrznych 3400x2700 gruboci 0 wadze całkowitej ok tony froncie wschodnim RU Giżycko schronach bojowych zainstalowano również 25 pancernych kazamat ciężkich karabinów maszynowych typu 5P7 których osłonę broni maszynowej stanowiła płyta pancerna 3400x2300x100 a strop druga płyta o wymiarach 3400x2700x100 Łšczna waga obu płyt stanowišcych kazamatę wynosiła około ton wielu przypadkach stropach schronów bojowych umieszczano niezbędne obserwacji przedpola stożkowe kopuły obserwacyjne typu 9P7 o gruboci pancerza 60 wadze całkowitej tony Obronę bezporedniego zapola oraz wejcia schronu stanowiły pistolety lub ciężkie karabiny maszynowe umieszczone strzelnicy flankujšcej wejcie za płytš oraz za wkładkš pancernš znajdujšcej przedsionku schronu froncie zachodnim kilku schronach budowanych połowie 1939 zainstalowano również strzelnicowe kopuły pancerne typu 35P8 zależnoci typu uzbrojenia odpornoci też funkcji jakš dany schron pełnił obronie pewnego odcinka frontu wszystkie schrony bojowe RU Giżycko można podzielić kilka grup rodzajowych schrony bojowe broni maszynowej schrony bojowe broni maszynowej kopułami obserwatora piechoty schrony bojowe broni maszynowej działek przeciwpancernych 37 schrony obserwatora artylerii schrony bojowe dowodzenia szczeblu kompani batalionu rednie schrony bojowe broni maszynowej o gruboci cian stropów metry kategoria odpornoci Bneu We wrzeniu 1939 nie planowano obsadzenia tej pozycji a etatowa Brygada Forteczna Lötzen wzięła udział kampanii wojennej przeciw Polsce składzie XIX korpusu pancernego gen Guderiana zdajšc swój egzamin walkach o polskš pozycję umocnionš pod Wiznš styczniu 1945 tylko pojedyncze schrony RU Giżycko obsadzone zostały przez wycofujšce oddziały Wehrmachtu zdały praktyczny egzamin zajęciu terenu Mazur przez wojska 31 Armii II Frontu Białoruskiego wojska inżynieryjne Armii Czerwonej przystšpiły wysadzania schronów powietrze celu odzyskania wysokogatunkowej stali pancernej 233 schronów bojowych Rejonu umocnionego Giżycko zniszczono praktycznie wszystkie obiekty gdyż ocalał tylko redni schron bojowy typu Regelbau 5b miejscowoci Martiany zachodnim froncie Rejonu Umocnionego Fortyfikacje Rejonu Umocnionego Giżycko znacznie odbiegajš technikš budowy zaawansowaniem robót zespołów fortyfikacji niemieckich pozostałych obecnie granicach Polski II wojnie wiatowej Siła umocnień tkwiła jednak nie gruboci żelbetowych cian stalowych kopuł pancernych ale doskonałym dopasowaniu obiektów przyległego terenu Niestety los nie obszedł łagodnie tymi obiektami lutym 1945 wojska inżynieryjne Armii Czerwonej przystšpiły demontażu wyposażenia schronów oraz unieszkodliwienia poprzez zniszczenie pomieszczeń bojowych Jeszcze latach 50 saperzy Wojska Polskiego brali czynny udział odzyskiwaniu elementów pancernych wysadzanych "niemieckich bunkrów" bardzo wielu wypadkach "pozbawienie schronu wartoci bojowej" było tylko hasłem gdyż korzystajšc pobliskich zapasów amunicji ładunków wybuchowych schrony niszczono tak że ziemi powstawała nowa dziura wypełniona gruzem Również ostatnim czasie prowadzone prace saperskie zmierzajšce całkowitego zniszczenia niektórych obiektów fortyfikacyjnych co zwišzane bezporednio gospodarkš rolnš lub rozbudowš mieszkaniowš Okartowo 2001 Ogródki 2002r 233 schronów bojowych Rejonu Umocnionego Giżycko wybudowanych latach 1936 1939 zniszczono wszystkie wyjštkiem jednego ruinach schronów ocalało częć elementów pancernych jednak iloć również nie imponujšca Zestawienie zachowanych pancerzy podane tabeli poniżej Rodzaj pancerza Typ Iloć zamontowanych pancerzy Iloć zachowanych pancerzy Pionowa płyta pancerna ckm 7P7 ok 240 Kazamata pancerna ckm 5P7 25 Kopuła obserwatora piechoty 9P7 36 Kopuła bojowa ckm strz 3P7 Kopuła bojowa ckm strz 35P7 Kopuła obserwatora artylerii 44P8 1 Zniszczenia poszczególnych schronów uwidaczniajš jednak wiele szczegółów konstrukcyjnych co niektórych wypadkach pozytywne Spacer fortyfikacjach Rejonu Umocnionego Giżycko jednak przygoda natura wypoczynek gdyż większoć obiektów dobrze widoczna terenie Front zachodni RU Giżycko odcinek Martiany Odcinek Martiany stanowi najbardziej północ wysunięty fragment fortyfikacji frontu zachodniego Rejonu Umocnionego Giżycko Umocnienia te budowane latach 1937 39 oraz rozbudowane 1944 r stanowiło schronów bojowych broni maszynowej broni przeciwpancernej bateria dział przeciwlotniczych flak 88 oraz cišgłego rowu przeciwpancernego odcinku Martiany można wyróżnić fazy projektowo realizacyjne okresu międzywojennego odpowiednio lat 1937 1938 1939 oraz polowej rozbudowy wojennej 1944 r I faza budowy 1937 r miała celu zablokowanie szosy oraz linii kolejowej Kętrzyn Giżycko celu wybudowano pierwsze schrony bojowe broni maszynowej nr II faza budowy 1938 r stanowiła przejcie izolowanego punktu fortyfikacji zaporowych cišgłej linii fortyfikacyjnej zamykajšcej lšdowe przejcie pomiędzy jeziorami Dejguny Forsznit Zbudowano wówczas schrony bojowe oznaczone numerami III faza budowy 1939 r dotyczyła wzmocnienia linii fortyfikacji podejciach Martian węzła drogowo kolejowego Sterławki Wielkie rednimi schronami bojowymi o odpornoci Bneu schrony nr rozbudowania schronu bojowego nr o kazamatę działka przeciwpancernego 37 oraz utworzenia odcinku II linii umocnień schrony nr 1939 budowa umocnień Rejonu Umocnionego Giżycko została wstrzymana zwišzku czym żadnym schronów było przewidziane nie zamontowano stacjonarnych peryskopów oraz częci uzbrojenia trakcie II wojny wiatowej zwišzku budowš pobliżu zespołu niemieckich stanowisk dowodzenia 1942 wybudowano polowe stanowiska baterii przeciwlotniczej Flak 88 a 1944 cišgły rów przeciwpancerny zapolu fortyfikacji Cały odcinek Martiany znajduje terenie projektowanego Fortecznego Parku Kulturowego Mapa odcinka Martiany Obiekty fortyfikacyjne Obiekt nr Schron bojowy typu B1 Doppel MG Schartenstand mit Kleinstglocke dwóch ciężkich karabinów maszynowych kopułš obserwatora piechoty Schron ten wybudowany został szczycie morenowego wzgórza 140 około 200 południowy zachód dawnego dworca kolejowego Martiany obecnie przystanek PKP Zadaniem tego schronu obserwacja przedpola oraz prowadzenie ognia wzdłuż linii kolejowej Kętrzyn Giżycko pasa terenu pomiędzy liniš kolejowš a jeziorem Wersmina Forsznit 1945 schron ten został wysadzony powietrze zwišzku czym zniszczeniu uległy obie izby bojowe ckm oraz pomieszczenie obserwatora We wnętrzu zachowały natomiast blok wejciowy strzelnicš obrony wewnętrznej typu 57P8 oraz pomieszczenie socjalne strzelnicš obrony wejcia 48P8 Obiekt nr Schron bojowy typu B1 1a MG Schartenstand ciężkiego karabinu maszynowego ulokowanego strzelnicy ognia flankujšcego bocznego Schron ten wybudowany został pobliżu domu dróżnika ok 30 linii kolejowej Kętrzyn Giżycko ok 200 m zachód dworca kolejowego Martiany Pierwotnie schron ten maskowany był drewniane zabudowania gospodarcze co zwiększało szanse przetrwania razie realnej walki Zadaniem schronu było prowadzenie ognia ciężkiego karabinu maszynowego wzdłuż linii kolejowej wysadzeniu 1945 ocalał jedynie blok wejciowy strzelnicš obrony wejcia typu 48P8 Obiekt nr redni schron bojowy typu Regelbau 112a Stand mit Schartenturm trzech ciężkich karabinów maszynowych dwóch umieszczonych kopule pancernej 35P8 Schron ulokowany połowie drogi pomiędzy liniš kolejowš a szosš Kętrzyn Giżycko osypany maskujšcym nasypem ziemnym a zamontowana stropie kopuła pancerna pozwalała prowadzenie ognia ciężkich karabinów maszynowych sektorze 360° Wskutek wysadzenia schronu 1945 zniszczone zostały ciany działowe wydzielajšce izbę załogi szyb kopuły pancernej oraz strzelnica flankujšca wejcie Niestety we wnętrzu schronu nie zachowały żadne elementy pancerne Podczas zwiedzania należy uważać pusty niezabezpieczony szyb kopuły dotyczy również obiektów nr ! Obiekt nr Schron bojowy typu B1 1a MG Schartenstand ciężkiego karabinu maszynowego ulokowanego strzelnicy ognia flankujšcego bocznego Schron usytuowany ok 40 m południe szosy Kętrzyn Giżycko ok 800 m centrum miejscowoci Zadaniem zamontowanego nim karabinu maszynowego była obrona linii kolejowej oraz podejcia przedpole odcinka Martiany strony sztucznie utworzonego terenu zalewowego wysadzeniu schronu zniszczeniu uległ strop oraz wszystkie elementy pancerne zachował natomiast cały blok wejciowy oraz ciany obwodowe uwidaczniajšc sposób budowy przeprowadzenia poszczególnych faz betoniarskich Obiekt nr redni schron bojowy typu Regelbau 5b MG Kasematte mit Flankierungsanlage ciężkich karabinów maszynowych pełnišcy funkcję dowodzenia szczeblu kompanii JEDYNY NIE WYSADZONY SCHRON BOJOWY REJONU UMOCNIONEGO GIŻYCKO Schron ten ulokowany centrum miejscowoci terenie parceli Martiany około 40 m południe szosy Kętrzyn Giżycko Pierwotnie obiekt ten maskowany był stodoła co wraz sytuacjš terenie znacznie cofnięty względem linii fortyfikacji prawdopodobnie uchroniło go przed zniszczeniem przez saperów Armii Czerwonej We wnętrzu schronu planowano zamontowanie ciężkich karabinów maszynowych oraz stacjonarnego peryskopu co jednak nie zostało zrealizowane czasu wstrzymania prac budowlanych odcinku we wrzeniu 1939 Pomimo tego schron ten szczególnie polecany zwiedzania we wnętrzu zachowana tonowa płyta pancerna ckm strzelnica obrony przedsionka 48P8 wszystkie pomieszczenia ladami wyposażenia oraz szereg czytelnych malowanych cianach strzelnicach metryk instrukcji Obiekt nr Schron bojowy MG Schartenstand und PAK Kasematte dwóch ciężkich karabinów maszynowych jednego polowego działka przeciwpancernego 37 Schron ulokowany został samej szosie Kętrzyn Giżycko którš osłaniał ogniem karabinu maszynowego oraz działka przeciwpancernego kalibru 37 1939 kiedy jeszcze żadne wozy bojowe praktycznie nie sprawdziły walce uzbrojenie te wystarczało powstrzymanie niemalże każdego czołgu jaki wówczas był produkowany Niestety lata póniej pociski km oraz ustawionego kazamacie działka odbijały pancerzy praktycznie nie były skuteczne technologia przypadku wyprzedziła technikę Schron został II wojnie wiatowej wysadzony powietrze całkowitemu zniszczeniu uległa kazamata działka ckm wszystkie pancerze oraz większoć cian działowych jednak schron ten stanowišcy rzeczywistoci połšczenie dwóch obiektów bojowych zasługuje obejrzenie Obiekt nr Schron bojowy typu B1 Doppel MG Schartenstand mit Kleinstglocke ciężkich karabinów maszynowych kopułš obserwatora piechoty Schron wybudowano niewielkim pagórku około 200 m północ szosy Kętrzyn Giżycko około 800 zachód miejscowoci Został dodatkowo osypany maskujšcym nasypem ziemnym co wymusiło potrzebę wykopania tzw równi ogniowej niewielkiego wšwozu dajšcego możliwoć prowadzenia ognia zapole zainstalowanych schronie karabinu maszynowego Podobnie jak sšsiednie schrony obiekt ten został wysadzony powietrze wskutek czego zniszczone zostały obie izby bojowe ckm oraz pomieszczenie obserwatora piechoty zachował natomiast blok wejciowy pomieszczenie załogi wyprowadzonš niego strzelnicš obrony wejcia typu 48P8 Obiekt nr redni schron bojowy typu Regelbau 112a Stand mit Schartenturm ciężkich karabinów maszynowych umieszczonych kopule pancernej 35P8 Schron ten wybudowany został skraju niewielkiego zagajnika około 200 m północ schronu nr stanowił bezporednie wzmocnienie linii fortyfikacji odcinka Martiany Zamontowana niegdy stropie kopuła pancerna typu 35P8 pozwalała zamontowanych jej wnętrzu ciężkich karabinów maszynowych prowadzenie ognia sektorze okrężnym 360° wyniku powojennego wysadzenia zniszczeniu uległo całe wnętrze schronu oraz blok wejciowy nie ocalały żadne elementy pancerne oprócz zaklinowanej pomiędzy bryłami żelbetu połówki ciężkich drzwi pancernych typu 16P7 Obiekt nr Schron bojowy typu B1 1a MG Schartenstand ciężkiego karabinu maszynowego ulokowanego strzelnicy ognia flankujšcego bocznego Schron ten wybudowany został u podnóża niewysokiego wzniesienia 152 brzegiem niewielkiego strumienia Zadaniem tego obiektu była obrona podejcia odcinka Martiany strony zachodniej najbardziej zniszczony schron tego odcinka gdyż wysadzeniu ocalał jedynie fragment bloku wejciowego nie ocalał natomiast żaden element pancerza Obiekt nr redni schron bojowy typu Regelbau 5b MG Kasematte mit Flankierungsanlage ciężkich karabinów maszynowych Schron ten wybudowany został skraju poroniętego obecnie wzgórza 152 II linii fortyfikacji około 300 zachód utwardzonej drogi Martiany Osewo <A href="http://fortyfikacje_pw.webpark.pl">fortyfikacje umocnienia schrony bunkry kwatery</A> Zadaniem tego obiektu była obrona zapola schronów ewentualne wzmocnienie ogniem podejcia Martian strony północno zachodniej Schron nr został wysadzony powietrze wyniku czego zniszczeniu uległy cianki działowe wewnštrz schronu oraz oba stanowiska karabinów maszynowych zachowała natomiast izba załogi oraz niektóre elementy wyposażenia takie jak kratka ciekowa podstawa pod ręczny filtrowentylator nie zachowały żadne elementy pancerne Obiekt nr Schron bojowy typu B1 Doppel MG Schartenstand mit Kleinstglocke ciężkich karabinów maszynowych kopułš obserwatora piechoty Schron ten usytuowany północnym stoku wzgórz 152 zwanego również "Wilczym wzgórzem" Wolfs Berg Zadaniem tego obiektu była obrona ufortyfikowanego odcinka Martiany strony północno zachodniej Wskutek wysadzenia schronu powietrze 1945 zniszczone zostały wszystkie cianki działowe a strop zawalił rodka Zachowały natomiast płyty pancerne strzelnic obrony przedsionka 57P8 oraz obrony wejcia 48P8 Obiekt nr redni schron bojowy typu Regelbau 5d MG Kasematte ohne Flankierungsanlage ciężkiego karabinu maszynowego Podobnie jak schron nr obiekt ten oprócz funkcji bojowej był również przystosowany stanowisko dowodzenia szczeblu kompanii Ulokowany został ok 800 m za liniš fortyfikacji odległoci ok 30 m utwardzonej drogi Martiany Osewo Również ten schron 1939 nie został końca wyposażony nie zainstalowano ciężkiego karabinu maszynowego oraz stacjonarnego peryskopu Wskutek wysadzenia schronu 1945 zniszczone zostały prawie wszystkie cianki działowe wewnštrz obiektu oraz niemalże cały blok wejciowy a strop odwrócony wybuchem o 180° leży pozostałociach izby załogi miarę całoci zachowało pomieszczenie obserwatora oraz izba bojowa ckm Obiekt nr Schron bojowy typu B1 Doppel MG Schartenstand mit Kleinstglocke ciężkich karabinów maszynowych kopułš obserwatora piechoty Schron ten wkopany został niewielkie wzgórze 150 0 czytelny terenie malownicza kępa drzew rodku pola charakterystyczny element krajobrazu miejscach występujš fortyfikacje otwartym terenie Zadaniem tego obiektu była obrona odcinka strony zachodniej oraz bezporedniego przedpola schronów nr czasie wysadzenia schronu 1945 niemalże całkowitemu zniszczeniu uległy obie izby bojowe ckm oraz cianki działowe wewnštrz obiektu zachował natomiast blok wejciowy osłaniajšcš go strzelnicš obrony wejcia typu 48P8 Obiekt nr Schron bojowy typu B1 5a Doppel MG Schartenstand ciężkich karabinów maszynowych Podobnie jak schron nr obiekt ten widoczny terenie malownicza kępa drzew rodku pola Zadaniem zamontowanych nim ciężkich karabinów maszynowych była obrona przedpola strony północno zachodniej 1945 wysadzenia tego schronu zużyto stosunkowo niewiele materiału wybuchowego gdyż zniszczone zostały jedynie płyty pancerne ckm oraz ciany tylne obu izb bojowych zachował natomiast blok wejciowy osłaniajšca go strzelnicš płytš pancernš 57P8 strzelnica obrony wejcia typu 48P8 oraz pomieszczenie załogi Obiekt nr redni schron bojowy typu Regelbau 112a Stand mit Schartenturm ciężkich karabinów maszynowych umieszczonych kopule pancernej 35P8 Schron ten wybudowany został około kilometrów północ miejscowoci Martiany poboczu utwardzonej drogi Martiany Osewo stanowił wzmocnienie północnego odcinka fortyfikacji odcinka Zamontowane we wnętrzu kopuły pancernej ciężkie karabiny maszynowe mogły prowadzić ogień okrężny sektorze 360° Wskutek wysadzenia schronu powietrze 1945 zniszczeniu uległy prawie wszystkie ciany działowe większa częć bloku wejciowego oraz wszystkie elementy pancerne zachowały natomiast przygniecione blokiem żelbetu lekkie drzwi gazoszczelne typu 19P7 uwagę zasługuje wnętrze szybu wysadzonej kopuły pancernej widoczne niemal wszystkie detale mocowania szybie kopuł pancernych typu 35P8 Obiekt nr Schron bojowy typu B1 Doppel MG Schartenstand mit Kleinstglocke ciężkich karabinów maszynowych kopułš obserwatora piechoty Schron wybudowany został ok 200 północny wschód obiektu nr skraju lenej drogi Kronowo Osewo Zadaniem zamontowanych nim ciężkich karabinów maszynowych była obrona obserwacja przedpola strony północno zachodniej 1945 przez wysadzenie zniszczeniu uległy obie izby bojowe ckm pomieszczenie obserwatora zachowało jednak pomieszczenie załogi blok wejciowy strzelnicš obrony wejcia typu 48P8 Ponadto zachowały oryginalne podstawy betonowe wokół schronu niegdy maskowany budynek Obiekt nr Schron bojowy typu B1 5a Doppel MG Schartenstand ciężkich karabinów maszynowych Schron wybudowany został około 30 lenej drogi Kronowo Martiany Zadaniem zamontowanych nim ciężkich karabinów maszynowych była obrona północnej częci odcinka Martiany wysadzeniu schronu powietrze zniszczeniu uległy obie izby bojowe ckm oraz cianki działowe oddzielajšce je pozostałych pomieszczeń Zachowało doć dobrym stanie pomieszczenie załogi blok wejciowy strzelnicš obrony wejcia typu 48P8 Obiekt nr Schron bojowy typu B1 5a Doppel MG Schartenstand ciężkich karabinów maszynowych Schron wybudowany stoku wzgórza 153 północ miejscowoci Kronowo Podobnie jak sšsiedni schron bronił odcinka Martiany strony północnej wysadzeniu schronu 1945 ocalał jedynie blok wejciowy strzelnicš obrony wejcia typu 48P8 pomieszczenie załogi duża częć stropu niš pobliżu schronu szczycie wzgórza 153 widoczne resztki drewnianej wieży triangulacyjnej Wschodniopruska Pozycja Obronna Przemierzajšc tereny północno wschodniej Polski jeszcze dzi można odnaleć lady przebiegajšcej niegdy granicy dzielšcej Polskę sšsiedniej niemieckiej prowincji Prusy Wschodnie terenie można odnaleć szereg fundamentów wgłębień istniejšcych niegdy wartowniach rowach granicznych a także szare bryły niemieckich schronów bojowych ostatniej wojny Niektóre obiekty znajdujš dobrym stanie inne niemal całkiem zniszczone przycišgajš rzesze "bunkrowców" turystów całego kraju Rozwojowi lokalnej turystyki sprzyja przebiegajšca pobliżu rzeka Rospuda dawniej granica dzisiaj atrakcyjny szlak kajakowy przycišgajšcy tysišce turystów każdego zakończeniu Kampanii wrzeniowej przeciw Polsce padzierniku 1939 mocy porozumienia Ribbentrop Mołotow granica wschodniopruska zostaje "wyrównana" linii wytyczonej rzekami Rospudš Pisš Narwiš Pół póniej kwietniu 1940 Sztabie Generalnym Wehrmachtu odbyła narada powięcona omówieniu sytuacji Prusach Wschodnich której podjęto następujšce decyzje przeprowadzić odpowiednie ufortyfikowanie odcinka granicznego Prus Wschodnich zespołem rednich schronów bojowych oraz dokonać renowacji doprowadzić pełnej sprawnoci technicznej zespoły istniejšce dokonać wyboru miejsca lokalizację wysuniętego stanowiska dowodzenia Naczelnego Dowództwa Niemieckich Sił Zbrojnych Jesieniš 1940 rozpoczęto budowę tzw Wschodniopruskiej Pozycji Obronnej niem Ostpreussenschutzstellung linii fortyfikacji wzdłuż nowej granicy Głównym wykonawcš prac budowlanych były jednostki inżynieryjne Wehrmachtu oraz grupy robocze specjalistycznej firmy budowlanej Organizacji Todt Nadzór inżynieryjny prowadzonymi pracami powierzono majorowi inżynierowi Horstowi Renecke dowództwa Okręgu Wojskowego nr l Królewca Budowa całej pozycji podzielona została trzy odcinki których budowę nadzorowały poszczególne Placówki Fortyfikacyjne Narew Pisa Galinde Stellung Urzšd Fortyfikacyjny Olsztyn odcinek południowy Masurische Grenz und Suwalki Sehnen Stellung Urzšd Fortyfikacyjny Giżycko odcinek centralny Gumbinnen Stellung Urzšd Fortyfikacyjny Królewiec odcinek północny Budowę wszystkich umocnień planowano zakończyć maju 1941 jednak wiadomo że odcinku centralnym Masurische Grenz und Suwalki Sehnen Stellung prace wykończeniowe trwały jeszcze pod koniec czerwca a więc agresji Niemiec Zwišzek Radziecki Jesieniš 1944 fortyfikacje graniczne wzmocnione zostały kilkoma liniami okopów rowów łšcznikowych rowami przeciwczołgowymi linia niecišgła oraz betonowymi gniazdami karabinów maszynowych "Kochtöpfe" przełomie 1944 45 przedpolu pozycji trwały walki pozycyjne styczniu 1945 większoć fortyfikacji została opuszczona bez walki Fortyfikacje granicy Prus Wschodnich lat 1940 41 najlepiej zachowanym zespołem umocnień tej prowincji Sporód wszystkich punktów oporu tej pozycji szczególnš uwagę zasługuje doskonale zachowany punkt oporu Bakałarzewo drodze Olecko Suwalki lata 1998 powstaje nowy skansen fortyfikacyjny przedpolu schronu dowodzenia Bw ustawiono zasieki przeciwpiechotne potykaczami oraz betonowe stalowe zapory przeciwpancerne a we wnętrzu schronu zamontowano większoć drzwi pancernych gazoszczelnych kratowe drzwi wejciowe oraz ruchome lawety podstawy ciężkich karabinów maszynowych we wnętrzu 51 tonowej kopuły bojowej 20P7 Skansen czynny sezonie letnim 9°° 20°° poza sezonem uprzednim uzgodnieniu telefonicznym lub pocztš elektronicznš 0*87 569 33 23 lub 0*87 428 76 57 kontakt e mail Łšcznie czerwca 1941 okolicach miejscowoci Bakałarzewo wybudowano schronów żelbetowych schronów bojowych wyposażonych broń maszynowš oraz schronów biernych załogi w schron przewidziany był również ukrycie działka przeciwpancernego kal 37 Obecnie większoć schronów łatwa odnalezienia terenie ogólnodostępna zwiedzajšcych Rozbudowana sieć orodków wypoczynkowych oraz mnogoć pól biwakowych sprzyja rozwojowi lokalnej turystyki Bakałarzewski skansen fotogaleria Mapa umocnień punktu oporu Bakałarzewo Obiekty fortyfikacyjne Obiekt nr redni schron bojowy typu Regelbau 5d MG Kasematte ohne Flankierungsanlage ciężkiego karabinu maszynowego redni schron bojowy typu Regelbau 5 stanowił podstawę niemalże wszystkich punktów oporu pozycji granicznej odcinka Bakałarzewo Najczęciej schrony te występowały dwóch wersjach c kopułš obserwatora piechoty typu 90P9 d znacznie tańszym stacjonarnym peryskopem Główne uzbrojenie każdego schronu stanowił ciężki karabin maszynowy MG 34 ukryty za pionowš płytš pancernš typu 78P9 Izba bojowa oprócz głównego uzbrojenia mieciła także zapas amunicji płytš wewnętrznej stronie znajduje sygnatura Bw 21 oznaczajšca numer schronu Oprócz pomieszczenia bojowego wnętrze schronu mieciło luzę gazoszczelnš izbę pogotowia załogi magazyn zapasów oraz pomieszczenie obserwatora piechoty kopułš lub peryskopem pomieszczenia obserwatora wyprowadzone było wyjcie ewakuacyjne zewnštrz schronu Obiekt nr wybudowany został wersji 5d to znaczy że obserwacji terenu zastosowano nim stacjonarny peryskop zamiast 5 tonowej kopuły 90P7 odległoci ok 400 południe mostu drogowego Bakałarzewie gruntowej drodze prowadzšcej miejscowoci Żabiniec Schron ten przystosowany był obrony flankujšcej bocznej mostu drogowego zachowany całoci głównymi pancerzami pionowš płytš pancernš ckm typu 78P9 strzelnicš obrony przedsionka typu 48P8 Obiekt nr Betonowy schron bierny drużyny piechoty Gruppenunterstand Betonowe schrony bierne drużyn piechoty służyły przede wszystkim ukrycia żołnierzy piechoty obsadzajcych międzypola większoci budowane były nieco póniej niż schrony bojowe zwišzku czym czerwca 1941 kiedy wstrzymano wszystkie prace budowlane całej pozycji wielu nich brakowało wyposażenia wewnętrznego Schron nr wbudowany był przeciwstok wzgórza ok 200 zachód mostu drogowego Bakałarzewie II wojnie wiatowej większa częć wzgórza została rozkopana okazji utworzenia miejscu kopalni piasku a cały schron został odkopany obecnie "wisi" stoku tej kopalni Wnętrze schronu składa pomieszczenia wzmocnionego przeciwodpryskowš blachš falistš typu "H" o przekroju 5/8 koła którym schronić mogło żołnierzy oraz wšskiego przedsionka broniony miał być wewnętrznš strzelnicš nigdy jej nie zamontowano labiryntowego przedsionka wyprowadzono wyjcie ewakuacyjne Podobnie jak pozostałych schronach biernych uwagę zasługujš pozostałoci ocieżnic drzwiowych wiadczšcych o że były lekkie dwudzielne drewniane drzwi obite blachš a nie drzwi pancerne Obiekt nr redni schron bojowy typu Regelbau 5c MG Kasematte ohne Flankierungsanlage mit Kleinstglocke ciężkiego karabinu maszynowego Schron typu Regelbau 5d wyposażony kopułę obserwatora piechoty wybudowany został pomiędzy zabudowaniami Bakałarzewa północnym skraju miejscowoci Przez wielu współczesnych badaczy fortyfikacji obiekt ten nazywany "samobójcš" gdyż 1941 kiedy fortyfikacje polowe przedpolu jeszcze nie istniały razie frontalnego ataku nieprzyjaciela załoga schronu nie miała najmniejszych szans wycofania własny zachodni brzeg rzeki Wewnštrz schronu zachowała pionowa płyta pancerna typu 78P9 wymalowanš niej sygnaturš Bw 22 płyta obrony przedsionka typu 48P8 kopuła obserwatora piechoty 90P7 wyposażeniem fragmenty instalacji oraz wstępny filtr powietrza Obiekt nr redni schron bojowy typu Regelbau 5d MG Kasematte ohne Flankierungsanlage ciężkiego karabinu maszynowego Schron ten lustrzanš wersjš schronu nr wybudowany został odległoci ok 0 o północ mostu drogowego pobliżu jazu spiętrzajšcego młyna wodnego rzece Rospuda Podobnie jak schron bojowy nr obiekt ten przystosowany był obrony flankowej mostu Wewnštrz schronu zachowały ciężkie dwudzielne drzwi wejciowe typu 16P7 pionowa płyta pancerna ckm wymalowanš sygnaturš Bw 23 oraz strzelnica obrony przedsionka typu 48P8 Uwaga wewnętrznym korytarzu wejciu pomieszczenia obserwacyjnego znajduje niegłęboka studzienka o wymiarach 1 x 1 m właz wejciowy <A href="http://boyen.prv.pl">przewodnik warmia mazury</A>niezrealizowanego systemu podziemnego Obiekt nr Betonowy schron bierny garaż działka przeciwpancernego 37 PAK Unterstellraum Schron ten wybudowany został skraju wysokiego wzgórza morenowego ok 0 obiektu nr Wnętrze tego niewielkiego schronu składa dwóch pomieszczeń garażu działka przeciwpancernego 37 które walki wytaczane było pozycję polowš oraz niewielkiego pomieszczenia żołnierzy Oprócz drewnianych okuć drzwi uwagę zasługuje również przeciwodpryskowe zabezpieczenie stropu wykonane postaci rzędu sosnowych bali o wymiarach x cm w większoci schronów biernych tego okresu dwuteowniki 240 połšczone blachš stalowš ocynkowana blacha falista typu "H" lub stalowe ceowniki jedyny schron tego typu wybudowany odcinku Bakałarzewo Obiekt nr Betonowy schron bierny drużyny piechoty Gruppenunterstand Schron ten wybudowany zapolu schronu dowodzenia odległoci ok 300 m mostu drogowego Bakałarzewie wielkociš przeznaczeniem taki sam jak schron nr schronu prowadzi widoczna terenie wstęga okopu komunikacyjnego transzei Obiekt nr Dwukondygnacyjny redni schron bojowy typu Regelbau 113d szeciostrzelnicowš kopułš pancernš typu 20P7 ciężkich karabinów maszynowych Stand mit Schartenturm Schron wybudowany został szczycie wysokiej skarpy morenowej około 300 m północ drogowego mostu rzece Rospudzie Umieszczony samym centrum punktu oporu Bakałarzewo dwukondygnacyjny Regelbau 113d pełnił przede wszystkim nie funkcje bojowe a przeznaczony był stanowisko dowodzenia całego punktu oporu Pomimo ten duży schron wyposażony był dwa ciężkie karabiny maszynowe MG 34 umieszczone zamontowanej stropie kopule bojowej typu 20P7 Oprócz centralnego ulokowania terenie obiekt ten posiadał również większš iloć pomieszczeń socjalnych stosunku pozostałych schronów co pozwalało zakwaterowanie nim 26 żołnierzy lub przeznaczenie pomieszczeń celów sztabowych Zamontowana stropie zmodernizowana kopuła bojowa 20P7 numer 282 produkcja Hörder Verein pozwalała okrężnš obronę wokół schronu sektorze 360° Schron ten otrzymał oznaczenie Bw co zostało uwidocznione wewnštrz kopuły pancernej Łšcznie schron bojowy typu 113 posiadał wewnštrz pomieszczeń o następujšcym przeznaczeniu kondygnacja górna przedsionek luza gazoszczelna pomieszczenie pogotowia bojowego pomieszczenie dowódcy izba bojowa pomieszczenie amunicyjne kondygnacja II dolna pomieszczenie odpoczynku pomieszczenie wentylatorów dwa pomieszczenia zapasy ubikacja dolnej kondygnacji schronu wyprowadzono wyjcie ewakuacyjne Podobne obiekty typu 113 pełnišce funkcję schronów dowodzenia wybudowano kilku sšsiednich punktach oporu Wschodniopruskiej Pozycji Obronnej Katarzynowo Katrinfelde widry Schwiddern Jeże Wschód Gehsen Ost przylegajšcym tego schronu terenie tworzony skansen fortyfikacyjny Obiekt nr Betonowy schron bierny drużyny piechoty Gruppenunterstand Podobnie jak schron nr obiekt ten wybudowany zapolu schronu dowodzenia odległoci ok 500 mostu drogowego Wnętrze tego obiektu niczym nie różni schronów nr Odnalezienie tego obiektu terenie może przyspożyć nieco problemu ale najłatwiej dotrzeć niego transzejš łšcznikowš strony schronu dowodzenia Obiekty nr Zespół betonowych schronów biernych schronu drużyn piechoty stanowiska obserwatora artylerii połšczonych poternš komunikacyjnš Doppelgruppenunterstand und Artilleriebeobachtungstand mit Poterne najciekawszych zespołów całej Pozycji Granicznej składajšcy łšcznie trzech obiektów fortyfikacyjnych schronu biernego drużyn piechoty stanowiska obserwatora artylerii oraz podziemnej poterny komunikacyjnej Zespół ten wybudowany został przeciwstoku wysokiego nadrzecznego wzgórza morenowego poroniętego obecnie młodym lasem sosnowym Oba skrajne schrony najłatwiej odnaleć terenie poruszajšc skrajem pobliskiego pola Schron bierny drużyn piechoty typowym obiektem tego typu mogšcym pomiecić ok żołnierzy że lewym pomieszczeniu tego schronu znajduje wejcie dwudziestometrowego podziemnego chodnika komunikacyjnego poterny Schron obserwatora artylerii niewielkim obiektem wybudowanym planie kwadratu jednej strony przylega poterna komunikacyjna a drugiej wejcie schodami zewnštrz obserwacji przedpola służył prawdopodobnie mały peryskop stacjonarny ukryty pod poziomš płytš pancernš Obiekt nr Betonowy schron bierny drużyny piechoty Gruppenunterstand Podobnie jak bliniacze schrony nr niewielki obiekt wkopany teren ukryty pod doć grubym nasypem ziemnym Schron ten ciężki odnalezienia terenie kiedy poruszamy szczytem wzgórza morenowego na którym znajduje większoć pozostałych schronów zwišzku czym należy go odnaleć pobliżu górujšcego okolicš słupa wysokiego napięcia Obiekt nr redni schron bojowy typu Regelbau 5c MG Kasematte ohne Flankierungsanlage mit Kleinstglocke ciężkiego karabinu maszynowego Schron ten lustrzanš wersjš schronu nr ustawionego drugim brzegu Rospudy posiadał podobne wyposażenie Obecnie wewnštrz schronu zachowały wszystkie dwudzielne drzwi pancerne pionowa płyta pancerna ckm wkładka pancerna obrony przedsionka oraz dzwon obserwatora piechoty kompletnym wyposażeniem Kopuła ta czasach powojennych prawdopodobnie celach ćwiczebnych została trafiona niewielkim pociskiem podkalibrowym następnie został usunięty 120 pancerza Obiekt nr Betonowy schron bierny drużyny piechoty Gruppenunterstand Schron ten identyczny jak sšsiednie schrony nr wybudowany został wschodnim brzegu Rospudy około jednego kilometra północ miejscowoci Bakałarzewo drodze Filipowa podobnie jak wypadku schronu bojowego nr można go nazwać schronem "samobójcš" Dopiero 1944 lewym skrzydle wykopano transzeje wzmocnione betonowymi stanowiskami broni maszynowej "Kochtöpfe" lokalizacja nabrała sensu Kwatera Główna Hitlera i Dowództwa Niemieckich Sił Zbrojnych Kwatera Dowództwa Niemieckich Sił Zbrojnych "Wolfschanze" znana jednak literaturze Kwatera Główna Hitlera najbardziej znanym zespołem fortyfikacji terenie byłych Prus Wschodnich jednym bardziej znanych miejsc Europie Teren kwatery "Wolfschanze" udostępniono zwiedzania 1959 dnia dzisiejszego temat tej kwatery napisano setki prac przewodników różnych językach Jednak tematem prac reguły nie była architektura obronna ani rozwišzania techniczne zastosowane budowie tego kompleksu lecz fakt dokonania miejscu zamach życie A Hitlera dniu 07 1944 wielu turystów odwiedzajšcych Mazury była kwatera Hitlera miejscem należy pojechać choć rzeczywistoci jednym wielkim rumowiskiem betonu stali wkomponowanym otoczenie lasu Przypomina raczej krajobraz trzęsieniu Ziemi niż dawnš kwaterę Hitlera Zwiedzanie kwatery zaczynamy parkingu miejsca ustawione plansze poglšdowe planem kwatery schematem rozlokowania niemieckich stanowisk dowodzenia Mazurach okresie II wojny wiatowej Główna trasa zwiedzania oznakowana czerwonymi strzałkami białym tle pozostałe trasy kolorem niebieskim żółtym Teren obecnie obszarem bezpiecznym osób zwiedzajšcych jednak wchodzeniu wnętrz budowli należy zachować ostrożnoć Tuż obok tablic znajduje ruina schronu przepompownia wody Ujęcie wody znajdowało ok kilometra zachód kwatery brzegiem jeziora Mój Kierujemy obok ruin schronu przewidzianego schron przeciwlotniczy żołnierzy Batalionu Ochrony Hitlera SS Begleitkommando utwardzonš nawierzchniš prawo kierunku schronu lekkiego nr Plan kwatery "Wolfschanze" Gwardia Przyboczna Hitlera obecnie hotel restauracja Ten nielicznych zachowanych niezniszczonych obiektów terenie kwatery został wybudowany oddany użytku latem 1944 a przewidziany był mieszkania oficerów funkcjonariuszy Batalionu Przybocznego Hitlera SS Begleitkommando częci parterowej znajdowały niegdy garaże a cały obiekt malowany był kolor maskujšcy szary na poczštku lat 60 cały obiekt przebudowano garaże zaadaptowano pomieszczenia restauracji a pomieszczenia mieszkalne hotel Idziemy utwardzonš nawierzchniš za znakami szlaku turystycznego kierunku kolejnego schronu lekkiego nr 2 RSD Służba Bezpieczeństwa Rzeszy Podobnie jak schron nr był obiekt lekki przewidziany koszary stałego pobytu żołnierzy oficerów Służby Bezpieczeństwa Rzeszy RSD Reichsicherheitsdienst zadań RSD należała osobista ochrona wodza czasie spacerów przyjmowania wizyt czasie wystšpień publicznych sprawdzanie personaliów robotników zatrudnionych budowie oraz inwigilacja mieszkańców pobliskich miejscowoci Obecnie ceglanego schronu wzmocnionego żelbetowym stropem pozostała jedynie ciana frontowa charakterystycznym tarasem pustych oczodołach okien widoczne lady zakotwiczonych niegdy stalowych okiennicach pancernych gruboci 80 dalej ruinach kolejnego schronu nr umieszczona tablica pamištkowa miejscu dokonano zamachu życie Adolfa Hitlera dniu lipca 1944 Barak narad miejsce dokonania zamachu A Hitlera lipca 1992 48 rocznicę dokonania miejscu zamachu życie Hitlera odsłonięta została pamištkowa tablica upamiętniajšca wydarzenia czasów ostatniej wojny Autorem tablicy pamištkowej przedstawiajšcej otwartš księgę toruńska artystka Ewelina Szczech Siwicka Umieszczony kartach księgi napis języku polskim niemieckim brzmi następujšco "W miejscu stał barak którym lipca 1944 r Claus Schenk hrabia von Staufenberg dokonał zamachu Adolfa Hitlera Zarówno jak wielu którzy stawiali opór dyktaturze hitlerowskiej zapłaciło za życiem" uroczystoci odsłonięcia tablicy obecni byli trzej synowie płk Staufenberga Franz Ludwig Heimeran Berthold oraz ambasador RFN Polsce dr Franz Bertele Naprzeciwko tablicy pamištkowej znajdujš dwa dobrze zachowane schrony nr których zakwaterowani byli żołnierze RSD oraz funkcjonariusze policji kryminalnej Oba obiekty oddane zostały użytku dniu maja 1942 Obecnie schronie nr znajduje makieta plastyczna kwatery Przed obiektami nr szlak turystyczny odchodzi prawo kierunku schronu przeciwlotniczego goci Schron przeciwlotniczy goci siedmiu ciężkich schronów przeciwlotniczych terenie kwatery "Wolfschanze" poczštkowym okresie czasu miał standardowš gruboć cian stropów metry co odpowiadało niemieckiej kategorii odpornoci Bneu Dopiero latem 1944 zniszczeniu niemieckich obiektów strategicznych bombami typu "Tomboy" o wadze 5500 kg rozpoczęto rozbudowywać najważniejsze obiekty potrzebne funkcjonowania kwatery Hitlera oraz naczelnych sztabów poszczególnych wojsk Przed nami widoczna ceglana przybudówka której budowa nigdy nie została zakończona brak wylanego stropu oraz zamontowania drzwi okien Przed wejciem schronu widoczne fragmenty skamieniałych worków cementu marca 1944 Hitler wyjechał swojej rezydencji Obersalzbergu przebywał przez kolejne miesišce lipca Kiedy powrócił "Wilczego Szańca" schron poddawany był kolejnej rozbudowie a prace jeszcze trwały Hitler przeniósł schronu goci Aby oddzielić Fűhrera pracujšcych strefie robotników zwiększenia bezpieczeństwa utworzono strefę specjalnš 1a strefie specjalnej 1a znalazły obiekty nr Strefa ta istniała tylko 1944 kiedy Hitler przeniósł powrotem swego schronu nr Tuż obok monumentalnego ciężkiego schronu przeciwlotniczego znajdujš ruiny lekkiego schronu baraku Szef ochrony osobistej Hitlera Hans Rattenhuber poczta terenie kwatery Fűhrera oraz czasie licznych poczštkowo wyjazdów Hitlera pobliże frontu za bezpieczeństwo dygnitarza odpowiadali pracownicy żołnierze Służby Bezpieczeństwa Rzeszy RSD Reichssiechertheitdienst / odpowiednik Urzędu Ochrony Państwa którym kierował Brigadefűhrer Rattenhuber RSD utworzono wydział Policji Kryminalnej szefem mianowano Sturmbannfűhrera P Högla Komendanturze RSD podlegał dowódca osobistej ochrony Hitlera któremu kolei podlegali adiutanci służba oraz wszystkie osoby majšce stycznoć wodzem samym budynku zakwaterowani byli oficerowie KRIPO znajdowała również placówka pocztowa Około 70 dalej lewo znajduje kolejny schron lekki Stenotypici stenografowie poczštku wrzenia 1942 czasie pobytu kwaterze "Wehrwolf" Ukrainie szef sztabu OKW gen Alfred Jodl złożył Hitlerowi wniosek o wycofanie dywizji górskiej terenu Kaukazu co wywołało tylko licznych okresie konfliktów pomiędzy dowództwem Wehrmachtu a Fűhrerem Reakcjš Hitlera było stwierdzenie że oficerowie sztabowi cierpiš zaniki pamięci a żadne "genialnych" założeń taktycznych nie realizowane wrzenia samolotem Berlina przybyła grupa stenotypistów stenografów oraz maszynistek którzy mieli za zadanie notować każde słowo wypowiedziane czasie narad wojennych kwaterze pod koniec wojny prawie wszystkie zapisy zginęły potrzeb tej grupy padzierniku 1942 terenie "Wilczego Szańca" oddano użytku obiekt posiadał znacznie rozbudowany system zabezpieczeń porównaniu innymi schronami strefie Przed wejciem schronu wartę pełnili funkcjonariusze RSD a całoć otoczona była dodatkowym parkanem Tuż obok schronu baraku stenotypistów znajduje podziemny magazyn żywnoci nr a nieco dalej za nim kolejny ciężki schron przeciwlotniczy przewidziany Martina Bormanna Schron przeciwlotniczy Martina Bormanna Martin Bormann uchodził za jednego najbliższych współpracowników Hitlera "szarš eminencję" III Rzeszy 1941 został szefem partii narodowo socjalistycznej NSDAP osobistym sekretarzem wodza terenie Wilczego Szańca zamieszkiwał oddzielnym ceglanym budynku bliskim sšsiedztwie Hitlera razie zagrożenia lotniczego schron nr był pełnej dyspozycji Bormanna ludzi otoczenia styczniu 1945 schron Bormanna podobnie jak pozostałe obiekty kwaterze został wysadzony powietrze Cechš charakteryzujšcš tę ruinę pozostałych pochylona pod kštem ok 60 stopni pionu jedna cian bocznych a właciwie tzw "płaszcz" stanowišcy warstwę zewnętrznš tego molocha Wszelkie prawa fizyki przeczš faktowi trzymywania pod takim kštem względem ziemi tej masy żelbetu ważšcej co najmniej kilkaset ton! ale fakt niezaprzeczalny Wytłumaczeniem tego zjawiska znaczna głębokoć fundamentu większa wysokoci wiszšcej ciany oraz szerokoć wychodzšca poza obrys schronu Niemalże obchodzšc dookoła ruinę schronu Bormanna dochodzimy samego centrum kwatery schronu Hitlera nr Schron Hitlera Schron Hitlera widzimy przed sobš największym obiektem terenie tej kwatery powstał kilku fazach budowy poczštkowym okresie czasu był schron przeciwlotniczy o gruboci cian stropów metry dobudowanym lekkim schronem wiatłem dziennym którym znajdowała sypialnia jadalnia gabinet Hitlera Latem 1944 kiedy bombardowanie kwatery było realne rozebrano przybudówkę a cały schron obudowano "płaszczem" żelbetowym tworzšc konstrukcję o gruboci cian m stropu odpornš trafienia prawie wszystkimi bombami pociskami tamtym czasie Albert Speer tak wojnie opisywał ten schron "Jeżeli co jak symbol ówczesnych czasów może być wyrażone formie budowli włanie ów schron zewnštrz podobny staroegipskiego grobowca był właciwie wielkim klocem betonowym bez okien bez bezporedniego dopływu powietrza budowlš której ciany betonowe były wielokrotnie większe powierzchni użytkowej grobowcu żył pracował spał" Obok schronu ciężkiego widoczne obu stronach żelbetowe przybudówki mieszczšce urzšdzenia techniczne stacje pomp filtrów agregaty pršdotwórcze rozdzielnie kotłownie sšsiedztwie schronu Hitlera znajduje schron RSD dobudowanymi 1944 stanowiskami przeciwlotniczych karabinów maszynowych oraz basen przeciwpożarowy jednak właciwy szlak prowadzi dookoła schronu nr strony południowej można zobaczyć wnętrze a właciwie wielki lej wybuchu Szlak czerwony prowadzi kierunku południowym ok 40 metrach napotykamy bryły betonu ladami glazury ruiny herbaciarni Tuż obok rozwidlenie szlaku turystycznego! Schron Hitlera mamy za plecami droga prawo żółty szlak powrotny my kierujemy lewo mijajšc schrony oznaczone numerami adiutanturę Naczelnego Dowództwa Niemieckich Sił Zbrojnych Hitlerze oraz schron szefa Naczelnego Dowództwa Wehrmachtu feldmarszałka Wilhelma Keitla Dochodzimy kolejnego schronu ciężkiego Schron przeciwlotniczy Göringa Latem 1944 terenie "Wolfschanze" prowadzono nie tylko prace przebudowš starych schronów ciężkie schrony przeciwlotnicze ale również wybudowano trzy takie obiekty podstaw Były schron przeciwlotniczy Göringa 26 schron ogólnego użytku oraz 30 schron Łšcznoci Nowo powstałe obiekty charakteryzowały nie tylko potężnymi wymiarami ale również posiadały stopie stanowiska bojowe szybkostrzelnych działek przeciwlotniczych reflektorów oraz ciężkich karabinów maszynowych Stanowiska karabinów zwane stanowiskami typu "Tobruk" lub "Ringstand" raz pierwszy wybudowano zachodzie terenie Wału Atlantyckiego wkopane ziemię stanowiska ckm ognia okrężnego póniej stały trzonem wielu punktów oporu wszystkich frontach Europy Wewnštrz schronu zachował przelotowy korytarz komunikacyjny oraz odchodzšca niego nisza zamontowanš niej drabinš obsługi dział karabinów maszynowych oraz reflektorów przeciwlotniczych Tuż obok ciężkiego schronu przeciwlotniczego znajduje dom marszałka Rzeszy Hermanna Göringa Dom marszałka Rzeszy Hermanna Göringa Budynek wybudowany planie litery L czym jedno skrzydeł budynku obecnie nie istnieje Hermann Göring twórca szef niemieckiego lotnictwa wojennego Luftwaffe czasie rzšdów Hitlera posiadał dużš władzę co pozwalało mu życie luksusie przepychu oraz bardzo wielkiej ignorancji otaczajšcego go wiata nosił mundur niezgodny przepisami obwieszał drogocennš biżuteriš itp Wielki Łowczy Rzeszy przed wojnš często przebywał lasach wschodniopruskich poczštkowo wybudował dwór myliwski "Jägerhof" nieopodal miejscowoci Rominten lasach północ Gołdapi a następnie pierwszy hitlerowskich dygnitarzy wojennš kwaterę skraju Puszczy Piskiej jeziorem Jegocinek Pomimo warunków wojennych budynki zajmowane przez Göringa Rominten jak również terenie iskierki bydgoszcz stowarzyszenie wspólnota duchowa <A href="http://www.iskierki.bydgoszcz.blo.pl">iskierki bydgoszcz stowarzyszenie wspólnota duchowa</A> działalnoć charytatywana pomoc dzieciom kwater wojennych Szerokim Borze Gierłoży wyróżniały pozostałych budowli estetycznym wykończeniem oraz wygodš przestronnociš wnętrz We wnętrzach widocznej przed nami budowli widoczne pozostałoci tarasu kominka drewnianych<A href="http://republika.pl/wolfschanze/">przewodnik mazury fortyfikacje</A> okładzin ciennych Göring przebywał "Wolfschanze" jednak tylko okazjonalnie Około 50 dalej równolegle torów kolejowych znajdujš dwa kolejne budynki pierwszym miecił sztab Dowództwa Niemieckich Sił Zbrojnych OKW gen Jodlem czele a drugim Kasyno nr II Sztab Dowodzenia Sił Zbrojnych Wehrmachtu gen Alfred Jodla terenie kwatery "Wolfschanze" znajdowały przedstawicielstwa niemalże wszystkich sił zbrojnych zarówno lšdowych jak lotniczych marynarki wojennej Zadaniem grupy sztabowców podległych gen Jodlowi było planowanie wszelkich działań militarnych oraz przygotowywanie wstępnych meldunków sprawozdań Hitlera sytuacji wszystkich frontach Europy Budynek sztabu OKW czasie wysadzenia kwatery został tylko lekko uszkodzony nadawał nowej adaptacji Przez pewien okres czasu oczyszczeniu kwatery ładunków wybuchowych min budynku umieszczono magazyn rodków ochrony rolin Poruszajšc dalej piaskowš drogš wzdłuż linii kolejowej po prawej mijamy ruiny budynku kierowców oraz zachowany budynek garaży nr 22 dochodzimy parkingu rozpoczęlimy zwiedzanie Stowarzyszenie Wspólnota Duchowa Iskierki Bydgoszcz <A href="http://www.iskierki.bydgoszcz.blo.pl">iskierki bydgoszcz wspólnota duchowa stowarzyszenie</A> stowarzyszenie charytatywne, pomoc dzieciom i rodzinom. </FONT></P>